Pytanie „rigid czy full-sus” pojawia się przy każdym bikepackingowym wyjezdzie. Odpowiedź zależy od trasy, nawierzchni i tego, co cenisz bardziej — efektywność czy komfort na technicznym terenie.

Co to jest rigid gravel i gdzie go używać

Rigid gravel to rower bez amortyzacji — ani z przodu (widelec sztywny), ani z tyłu. Opony 38–50 mm robią za jedyną amortyzację. Na dobrym szutrze, leśnych drogach i asfalcie jest szybszy od roweru z amortyzatorem przy tej samej sile nacisku na pedały — bo cała energia idzie do przodu, nie w ruch sprężyny.

Rigid sprawdza się:
– na szutrach i gravel roadach
– na długich trasach (mniej konserwacji, lżejszy)
– gdy wioziesz dużo bagażu (amortyzator traci skuteczność pod obciążeniem)
– na wyprawach wielodniowych z asfaltem i szutrem w miksie

Rigid nie sprawdza się:
– na singletrackach MTB z korzeniami i kamieniami
– przy dłuższych zejściach technicznych
– gdy siodełko po 4 godzinach na bruku boli cię bardziej niż nogi

Rower bikepackingowy — rigid czy z amortyzacją?

Na pytanie „jaki rower do bikepacking” 80% osób w środowisku odpowie: rigid gravel. I mają rację dla 80% tras.

Rower rigid do bikepacking ma kilka konkretnych przewag:

• Mniej waży — brak amortyzatora to 600 g–1,5 kg mniej. Przy pełnych sakwach to ma znaczenie.
• Mniej konserwacji — amortyzator wymaga serwisu co 50–100 h jazdy. Na długiej trasie to ostatnia rzecz, o której chcesz myśleć.
• Lepsze mocowania sakw — rigid gravel ma zwykle więcej eyelets (mocowań gwintowanych) pod sakwy i butelki niż MTB z amortyzacją.
• Geometria pod wyprawa — gravele mają dłuższy zasięg i niższe BBH, co daje stabilność przy załadowanym rowerze.

Wada? Zmęczenie rąk i pleców przy 8 godzinach na kamienistych szutrach. Szerokie opony na niskim ciśnieniu (2,5–3,0 bar) robią dużo roboty, ale nie zastąpią 100 mm amortyzatora na naprawdę trudnym terenie.

Hardtail MTB na bikepacking: kiedy ma sens

Hardtail — amortyzator z przodu, rigid z tyłu — to kompromis, który wielu bikepackerów uważa za idealny. Mam znajomego, który przejechał Transcontinental na hardtailu i twierdzi, że nie zamieniłby go na gravel.

Hardtail MTB na bikepacking ma sens gdy:
– trasa zawiera dużo technicznego terenu (korzenie, kamienie, singletrack)
– planujesz Bieszczady Loop lub podobne trasy z dużym udziałem MTB dróg
– masz go już i nie chcesz kupować drugiego roweru

Problem: większość MTB nie ma eyelets na sakwy. Mocujesz torby na paski — działa, ale mniej stabilnie niż gwintowane mocowania w gravelu.

Full-suspension MTB na bikepacking: rzadko polecane

Piszę rzadko, nie nigdy — są bikepackerzy, którzy robią naprawdę techniczne trasy gdzie full-sus jest jedynym sensownym wyborem. Ale to wyjątki.

Problemy z full-sus na bikepacking:
– tylny trójkąt ramy rusza się → standardowa podsiodłówka bikepackingowa nie pasuje (szukasz modeli z miękkim mocowaniem)
– cięższy od rigid o 2–3 kg
– geometria pod zjazdy, nie pod załadowany rower w trasie
– amortyzator pod obciążeniem bagażem traci skok

Jeśli masz tylko full-sus i chcesz zacząć bikepacking — jeździj na nim. Nie jest idealny, ale nie jest też przeszkodą. Kup podsiodłówkę z miękkim mocowaniem (Revelate Terrapin, Ortlieb Seat-Pack z regulacją) i sprawdź clearance przy maksymalnym odbiciu tylnego trójkąta.

Mój wybór: rigid gravel na 9 z 10 wypadów

Na polskie trasy bikepackingowe — Bieszczady, Sudety, Mazury, Pogórze — rigid gravel z oponami 45 mm wygrywa. Jest szybszy na szutrach, lżejszy pod górę, łatwiejszy w konserwacji. Sakwy siedzą pewnie na eyelets. Po 6 godzinach jazdy nogi bolą bardziej niż ręce.

MTB biorę tylko gdy trasa ma poważny udział singletracku — i wtedy biorę hardtail, nie full-sus. Full-sus odpalam tylko na single day rideach po technicznych górach, bez bagażu.

Jeśli dopiero zaczynasz i masz jeden rower — jedź na tym co masz. Sprzęt nie jest główną barierą. Bardziej szczegółowy przewodnik po starcie w bikepacking znajdziesz w Bikepacking: jak zacząć, sprzęt i pierwsze trasy.

Często zadawane pytania

Zebrałam pięć tras, które sprawdziłam albo które są dobrze udokumentowane w środowisku bikepackingowym. Każda nadaje się na weekend — 2-3 dni, 150–300 km, mix nawierzchni.

1. Bieszczady Loop: 230 km w pętli przez trzy kraje

Klasyk polskiego bikepacking. Startuje i kończy się w Lesku lub Sanoku. Przez Ustrzyki Dolne, Lutowiska, Cisną, Smolnik — pełna pętla przez bieszczadzkie lasy, z opcjonalnym wypadem na Ukrainę lub Słowację (sprawdź aktualnie otwarte przejścia graniczne).

Dystans: 220–250 km zależnie od wariantu
Przewyższenie: 4500–5500 m
Nawierzchnia: 40% asfalt, 60% szuter/leśne drogi
Trudność: technicznie umiarkowana, ale fizycznie wymagająca — podjazdy są długie
Noclegi: schroniska PTTK w Ustrzykach, Cisnej, Wołosatem; dzikie biwaki w lasach

Najlepsza pora: maj–październik. W lipcu i sierpniu turystycznie, ale drogi leśne są wyłączone z natłoku turystów. Wrzesień to złoto — dzikie zwierzęta, rude lasy, zero tłumów.

2. Szlak Jałowca: Podkarpacie przez Pogórze

Mniej znana trasa, którą odkryłam przez lokalne grupy Komoot. Zaczyna się w Rzeszowie, prowadzi przez Pogórze Dynowskie i Strzyżowskie, kończy w Sanoku. Bez jednej wioski bez knajpy — logistycznie idealna.

Dystans: 160–190 km
Przewyższenie: 2800–3200 m
Nawierzchnia: 60% szuter i gravel, 40% asfalt
Trudność: umiarkowana, dobra na pierwszy bikepackingowy wypad z sakwami
Noclegi: wsie z noclegami agroturystycznymi, jeden odcinek bez opcji przez 40 km

Mocna strona tej trasy: szutry w doskonałym stanie, prawie bez ruchu samochodowego, widoki na Tatry przy dobrej pogodzie.

3. Mazury Gravelowe: jeziora, bory i stare pruskie drogi

Warmia i Mazury mają sieć starych pruskich dróg brukowanych i leśnych ścieżek, które otwierają się dopiero z siodła roweru. Trasa zaczyna się w Giżycku, biegnie przez Pisz, Ruciane-Nidę, Mikołajki i wraca do Giżycka przez mniej uczęszczane wsie.

Dystans: 180–210 km
Przewyższenie: 800–1100 m (płaski teren, mało podjazdów)
Nawierzchnia: 50% szuter, 25% gravel/leśne, 25% asfalt
Trudność: fizycznie łatwa (brak gór), technicznie umiarkowana (stary bruk potrafi roztrząść sakwy)
Noclegi: mnóstwo opcji — kemping nad każdym jeziorem, hostele w Giżycku i Mikołajkach

Uwaga: unikaj wakacyjnego szczytu (lipiec-sierpień) — drogi przy jeziorach robią się nieprzyjemne. Maj, czerwiec lub wrzesień to inne planety.

4. Sudety Gravel: od Szklarskiej Poręby do Kłodzka

Sudeckie drogi gravel są fenomenalne — szerokie, twarde, dobrze oznaczone. Trasa prowadzi przez Karkonosze, Góry Izerskie i Góry Stołowe. Startuje w Szklarskiej Porębie i kończy w Kłodzku lub Wrocławiu (opcja z pociągiem na koniec).

Dystans: 260–310 km zależnie od wariantu
Przewyższenie: 5000–7000 m (najwyższe z tej listy)
Nawierzchnia: 70% szuter/leśne drogi, 30% asfalt
Trudność: wysoka — długie podjazdy, kilka odcinków technicznych w Górach Stołowych
Noclegi: schroniska PTTK i hostele w każdym większym miasteczku

Dla kogo: masz już kilka weekendowych wypadów za sobą i szukasz pierwszego poważniejszego wyzwania. Sudety nie wybaczają słabego przygotowania fizycznego — ale nagradzają widokami, których nie znajdziesz na niższych trasach.

5. Białowieski Gravel: przez ostatnią puszczę Europy

Najkrótsza trasa z tej listy, ale za to jaka. Białowieża to jedno z tych miejsc, gdzie czujesz, że jedziesz przez coś, czego za chwilę już nie będzie. Leśne drogi przez strefę ochronną, żubry za płotem lasu, cisza, której nie zapomnisz.

Dystans: 120–160 km (dobry 2-dniowy wypad)
Przewyższenie: 600–800 m (płaski teren)
Nawierzchnia: 65% szuter i leśne drogi, 35% asfalt
Trudność: technicznie łatwa, fizycznie lekka — idealna na start z bikepacking
Noclegi: Białowieża ma kilka hosteli i pensjonatów, możliwy biwak w wyznaczonych miejscach

Ważne: część dróg przez puszczę jest zamknięta (strefa ścisłej ochrony). Pobierz aktualną mapę ze strony Białowieskiego Parku Narodowego przed wyjazdem i zaznacz dostępne szlaki w Komoot.

Jak zaplanować trasę w Polsce przez Komoot

Wszystkie opisane trasy mają profile na Komoot — szukaj po nazwie lub przez lokalną społeczność. Przy planowaniu filtruj po typie aktywności (Gravel lub MTB Tour, nie szosa), żeby planista dróg dobierał odpowiednie ścieżki.

Przed każdym wyjazdem sprawdzam profil wysokości z oznaczeniem nawierzchni — Komoot pokazuje kolorami gdzie jest asfalt, szuter, droga gruntowa i singletrack. Na trasach z sakwami podjazd na szutrze zajmuje 40% więcej czasu niż na asfalcie przy tym samym zysku wysokości.

Całość sprzętu i planowania wypraw opisuję w Bikepacking: jak zacząć, sprzęt i pierwsze trasy — dobre miejsce na start jeśli nie masz jeszcze doświadczenia z sakwami.

Często zadawane pytania

System sakw bikepackingowych to nie jeden produkt — to kilka elementów, z których każdy pełni inną funkcję. Możesz złożyć go stopniowo albo kupić komplet od razu. Zależy od budżetu i od tego, jak poważnie traktujesz temat.

Rodzaje toreb rowerowych do bikepacking

Klasyczny system bikepackingowy składa się z 4-5 elementów mocowanych bezpośrednio do ramy. Brak bagażnika to nie przypadek — rower zostaje zwinny, środek ciężkości niski, a ty możesz jechać po terenie, gdzie klasyczna turystyka rowerowa z bagażnikiem nie dotrze.

Podsiodłówka (seat bag) — największa torba w systemie, 8–16 litrów. Mocuje się pod siodełkiem do sztycy i belek tylnego trójkąta. Tu trafia śpiwór, namiot lub tarp, zapasowe ubrania. To pierwszy element, od którego warto zacząć.

Torba na kierownicę (handlebar bag) — 10–16 litrów, mocowana do kierownicy i widelca. Dobra na śpiwór jeśli masz małą podsiodłówkę, na ciepłą kurtkę, na jedzenie dostępne podczas jazdy. Ważne: torba nie może blokować reflektora ani utrudniać skręcania.

Torba ramowa (frame bag) — wchodzi w trójkąt ramy, 3–6 litrów zależnie od rozmiaru ramy. Idealna dla ciężkich rzeczy — tu daj powerbank, narzędzia, jedzenie. Waga centralnie i nisko to zaleta na technicznym terenie.

Torba na górną rurę (top tube bag) — 0,5–1,5 litra, klips na górną rurę. Telefon, żele energetyczne, klucze, portfel. Dostęp bez zsiadania — to jej główna rola.

Torby na widelec (fork bags) — mocowane do nóg widelca, 2x 1–2 litry. Dodatkowe miejsce na butelki wody, narzędzia, namioty. Działają tylko z widelcem z odpowiednimi mocowaniami (eyelets) — sprawdź swój rower przed zakupem.

Sakwa czy torba bikepackingowa? Różnica ma znaczenie

Słowa „sakwa” i „torba rowerowa” bywają używane zamiennie, ale technicznie jest różnica. Sakwa to torba montowana na bagażnik lub boczne mocowania ramy — klasyczna turystyka rowerowa, kilogramy pojemności, stabilne mocowanie. Torba bikepackingowa to lżejsze rozwiązanie bez bagażnika, przymocowane pasami do ramy, widelca czy kierownicy.

Do bikepacking chcesz toreb bikepackingowych. Sakwy na bagażniku sprawdzą się na szosie i asfalcie, ale na szutrze czy singletracku z bagażnikiem pojawią się problemy z prowadzeniem roweru i z mocowaniem.

Marki warte uwagi: Ortlieb, Apidura i tańsze opcje

Ortlieb — standardowy wybór przy wysokim budżecie. Podsiodłówka Seat-Pack (od 600 zł) jest w 100% wodoodporna bez pokrowca, mocowanie do sztycy solidne, materiał wytrzymały. Mam ich podsiodłówkę 16L od 3 lat — żadnego wycieku, żadnego pęknięcia.

Apidura — premium, lżejsze od Ortlieba, drogie. Seria Expedition to wybór dla długodystansowców szanujących każdy gram. Seria Backcountry ma lekkie materiały z dobrej jakości ripstop.

Revelate Designs — amerykańska marka, dobra jakość, spore rozmiary. Szczególnie ceniona za torbę ramową Tangle.

Tańsze alternatywy — Topeak, Rhinowalk, Rockbros, polskie No Name ze sklepów online. Kosztują 80–250 zł za sztukę. Nadają się na start, żebyś sprawdził czy bikepacking to twoja droga. Wilgoć przejdzie przez szwy przy intensywnym deszczu, mocowania są mniej precyzyjne — ale na weekendowy wypad w dobrą pogodę spełnią swoje zadanie.

Na czym zacząć: minimalny zestaw na pierwszy wypad

Nie musisz kupować wszystkiego naraz. Na pierwszy bikepackingowy weekend wystarczą dwa elementy:

• Podsiodłówka 10–13 litrów — śpiwór i kompresyjna kurtka się mieszczą
• Torba ramowa — jedzenie, powerbank, narzędzia

Resztę możesz pakować w plecak 10–15 litrów (na rower z pełnym zawieszeniem to czasem jedyna opcja dla torby kierownicowej). Plecak na bikepacking to nie ideał, ale na start — działa.

Kiedy już wiesz, że bikepacking ci odpowiada, dokupujesz torbę kierownicową i top tube bag. Na bardziej zaawansowane wyprawy — torby widelcowe, jeśli twój rower ma mocowania.

Pełen przegląd sprzętu bikepackingowego znajdziesz w artykule Bikepacking: jak zacząć, sprzęt i pierwsze trasy.

Często zadawane pytania

Planowanie wyprawy rowerowej nie musi być skomplikowane. Musisz jednak pomyśleć o kilku rzeczach przed wyjazdem, żeby nie rozwiązywać ich w połowie trasy ze zmęczonymi nogami i pustym żołądkiem.

Zacznij od trasy: dystans, teren, nawierzchnia

Podstawowa zasada: na wypazie z pełnymi sakwami jedź wolniej niż myślisz i krótszą trasą niż planujesz. Twój codzienny dystans 80 km na treningu z sakwami to jakieś 55-60 km w trasie. Bagaż, zjazdy pod górkę z dociążonym rowerem, szutry — wszystko spowalnia.

Do planowania trasy używam Komoot — możliwość filtrowania nawierzchni (asfalt, szuter, grunt) i podgląd profilu wysokości z kolorowym oznaczeniem podłoża to rzeczy, za które zapłaciłabym podwójnie. Zanim kupię regiony offline, sprawdzam trasę przez przeglądarkę — darmowe podejście do mapy, płacę tylko za offline.

Przy wielodniowej trasie zaplanuj każdy dzień osobno. Pierwsze i ostatnie dni rób krótsze — na początku jeszcze się rozkręcasz, na końcu chcesz dotrzeć na czas bez harówki.

Nocleg: biwak, schronisko czy hostel?

To decyzja zmieniająca charakter całej wyprawy. Każda opcja ma sens w innych warunkach.

Biwak pod namiotem — maksymalna wolność, minimalne koszty. W lasach państwowych w Polsce biwakować wolno, poza obszarami chronionymi. Sprawdź mapę Geoportal jeśli masz wątpliwości co do terenu. Wady: trzeba nieść namiot i śpiwór, dorzuca 2-3 kg do bagażu.

Schroniska PTTK — idealne w górach. Tanie (30-80 zł/noc), często z możliwością suszenia rzeczy i ciepłym posiłkiem. Rezerwuj z wyprzedzeniem w sezonie, bo miejsca znikają.

Hostele i airbnb — drożej, ale łazienka i pralka ratują przy dłuższych trasach. Na 5+ dniowy wypad jeden nocleg z prawdziwym prysznicem to nie luksus, to higiena.

Warmshowers — sieć gościnności dla rowerzystów. Ludzie udostępniają swoje domy innym rowerzystom przejazdem. Za darmo lub za skromny upominek. Trafiałam na niesamowitych ludzi i kolacje, o których wspominam do dziś.

Co zabrać — minimalista czy porządny bagaż?

Zależy od długości wyprawy i stylu podróżowania. Na 2-3 dniowy wypad z biwakiem celuj w 8-10 kg bagażu. Na tydzień z noclegu na nocleg bez namiotu — spokojnie zmieścisz się w 6-8 kg.

Rzeczy, bez których nie wyjeżdżam:

• Powerbank 20 000 mAh — GPS i telefon żyją na nim przez 3 doby bez ładowania z gniazdka
• Filtr do wody Sawyer Squeeze — uzupełniasz z rzek, strumieni, studni. Lekki, skuteczny, wart 100 zł
• Kurtka przeciwdeszczowa Montane Minimus (albo podobna ultralekka) — pakuje się do kieszeni, chroni przy zmiennej pogodze
• Zapas energetyczny na min. 2 godziny jazdy — żele, batony, orzeszki. Sklepy mogą być dalej niż myślisz

Rzeczy, po których żałuję że wzięłam: dodatkowe buty (jeden para wystarczy), zbyt ciężki zamek rowerowy (masz go na sobie przez 8 godzin), papierowe mapy gdy mam GPS (sentymenty, nie praktyczność).

Bezpieczeństwo i komunikacja

Jedna zasada niezłomna: ktoś musi wiedzieć gdzie jedziesz i na kiedy planujesz dotrzeć. Wyślij trasę komuś zaufanemu — Komoot pozwala udostępnić link do planowanej trasy bez instalowania aplikacji po drugiej stronie.

Na dłuższych, odludnych wyprawach rozważam lokalizator GPS z komunikacją satelitarną — Garmin inReach Mini pozwala na wysyłanie wiadomości i SOSa nawet bez zasięgu komórkowego. To koszt ok. 1500 zł + abonament, ale przy wyprawach za granicą w odległe tereny warto mieć tę opcję.

Apteczka rowerowa: bandaże, plastry, środek odkażający, tabletki przeciwbólowe i — mój osobisty patent — naklejki na obtarcia (Compeed), bo nikt nie mówi ci jak bardzo otrzą cię sakwy przez pierwszych 50 km z nowym sprzętem.

Całość sprzętu bikepackingowego opisuję szczegółowo w przewodniku Bikepacking: jak zacząć, sprzęt i pierwsze trasy — jeśli jeszcze nie czytałeś, zacznij tam.

Często zadawane pytania

Ale to nie znaczy, że Strava jest do niczego. Obie aplikacje robią różne rzeczy — i dobrze jest wiedzieć, do czego której używać, zanim zainstaluje się obie i zgubi w notyfikacjach.

Komoot: narzędzie do planowania tras terenowych

Komoot buduje trasę na podstawie nawierzchni. Możesz wybrać aktywność — gravel, MTB, turystyka rowerowa, szosa — i aplikacja przeprowadzi cię drogami dopasowanymi do sprzętu i stylu jazdy. To robi ogromną różnicę, gdy jedziesz z sakwami i nie chcesz skończyć na autostradzie albo w środku błotnistego lasu bez wyjścia.

Co Komoot robi dobrze:

• Nawigacja offline — pobierasz region przed wyjazdem i jedziesz bez zasięgu. Na bikepacking to podstawa.
• Szczegółowy profil wysokości z oznaczeniem nawierzchni — wiesz z góry ile szutru, ile asfaltu, ile nieutwardzonego.
• Highlights — polecane miejsca wzdłuż trasy: widoki, punkty zainteresowania, dobre miejsca na przerwę.
• Planowanie wielodniowych tras (Collections) — możesz rozpisać cały bikepackingowy wyjazd dzień po dniu.
• Społeczność gravelowa i MTB — trasy inne kolarze, z prawdziwymi zdjęciami z terenu.

Co irytuje w Komoot:

• Płatny model — podstawowa wersja jest darmowa, ale regiony offline kosztują. Pakiet „wszystkie regiony świata” to jednorazowy zakup ok. 30 euro. Drogi raz, za to na zawsze.
• Segmenty nie istnieją — Komoot nie ma systemu wyzwań i porównań jak Strava. Jeśli to dla ciebie motywacja — jej tu nie znajdziesz.
• Analityka treningowa jest uboga — tętno, kadencja, moc wypadają słabo w porównaniu ze Stravą.

Strava: do śledzenia aktywności i społeczności

Strava to przede wszystkim dziennik treningowy i platforma społecznościowa. Rejestrujesz aktywność, analizujesz dane, porównujesz się z innymi na segmentach. Dla kolarza trenującego z konkretnym celem — tętno, moc, postęp — Strava daje więcej niż Komoot.

Co Strava robi dobrze:

• Segmenty — wyznaczone odcinki, na których możesz ścigać się z innymi. Dla wielu osób to główna motywacja do jazdy.
• Analityka aktywności — tętno, moc, kadencja, obciążenie treningowe. Jeśli masz miernik mocy i Garmina, dane lądują tu automatycznie.
• Fly-by i social — możliwość zobaczenia kto jechał obok ciebie na trasie, śledzenie znajomych, kudosy.
• Integracja z innymi urządzeniami — Garmin, Wahoo, Apple Watch, praktycznie wszystko synchronizuje się ze Stravą.

Gdzie Strava odpada:

• Planowanie tras to jej słaby punkt — narzędzie Route Builder jest okej na szosie, ale na gravel i MTB planuje kiepsko. Zdarza mi się, że trasa „gravelowa” prowadzi przez autostradę.
• Mapy offline dopiero w Strava Premium — i nadal są mniej użyteczne niż Komoot.
• Subskrypcja miesięczna — ok. 60 zł/miesiąc za pełny dostęp do funkcji. Za te pieniądze co roku.

Komoot po polsku – czy jest spolszczony?

Tak, Komoot działa po polsku. Interfejs jest przetłumaczony, opcje są po polsku, powiadomienia nawigacyjne podczas jazdy — też. Polska baza tras jest całkiem dobra, szczególnie dla popularnych regionów turystycznych jak Tatry, Bieszczady, Mazury czy Sudety.

Strava również działa po polsku, choć część użytkowników przełącza się na angielski dla większej precyzji terminologii treningowej.

Którego wybrać do bikepacking?

Krótka odpowiedź: Komoot do planowania i nawigacji w terenie, Strava do śledzenia postępów treningowych. Używam obu — Komoot prowadzi mnie podczas jazdy, Strava zbiera dane po powrocie.

Jeśli musisz wybrać jedną aplikację na bikepackingowy wypad — bierz Komoot. Mapa offline, nawigacja głosowa, profil trasy z nawierzchniami. To jest to, czego potrzebujesz w trasie bez zasięgu, z sakwami i bez miejsca na pomyłkę.

Jeśli trenujesz z celem — plan na zawody, kontrola objętości tygodniowej, praca z mocą — Strava lub Garmin Connect dadzą ci więcej danych do analizy.

Warto też pamiętać, że Komoot i Strava się integrują — po skończonej jeździe aktywność z Komoot może automatycznie trafić na Stravę. Masz najlepsze z obu światów bez podwójnej pracy.

Więcej o planowaniu wyjazdów znajdziesz w artykule Bikepacking: jak zacząć, sprzęt i pierwsze trasy.

Często zadawane pytania

Przez 15 lat jeździłam na MTB, więc techniczne trasy ani błoto mnie nie straszą. Przesiadka na gravel cztery lata temu otworzyła mi zupełnie nowy świat — i szybko okazało się, że gravel i bikepacking to para idealna. Jeśli też siedzisz na rowerze od lat i masz ochotę w końcu załadować sakwy i gdzieś pojechać, ten artykuł jest dla ciebie.

Czym właściwie jest bikepacking?

Bikepacking to podróżowanie rowerem z bagażem przymocowanym bezpośrednio do ramy i roweru — bez tradycyjnych sakw na bagażniku. Nie ma bagażnika, nie ma specjalnego roweru turystycznego. Są za to specjalne torby mocowane do ramy, widelca, kierownicy i podsiodłówki. Rower pozostaje zwinny, a ty możesz jechać tam, gdzie klasyczny rower turystyczny z pełnym obładowaniem po prostu nie dotrze.

To ważna różnica w stosunku do klasycznej turystyki rowerowej. Tam celem jest przewiezienie możliwie dużo, tutaj — przewiezienie tyle, ile trzeba, w sposób umożliwiający jazdę po różnym terenie. Bikepacking świetnie sprawdza się na szutrach, leśnych ścieżkach, singletracku i asfaltowych drogach — często w ramach jednej trasy.

Jaki rower do bikepacking?

Dobra wiadomość: rower, który masz, prawie na pewno nadaje się do bikepacking. Serio.

Gravel to dziś wybór numer jeden — szersze opony (38-50 mm), geometria stabilna przy obciążeniu, mocowania na sakwy. Jeśli masz gravelowego roweru, masz już 80% tego, czego potrzebujesz. Mój Canyon Grizl z sakwami na 35 litrów jeździ sprawnie zarówno po szutrach Mazur, jak i po górskich ścieżkach Andaluzji.

MTB hardtail też świetnie daje radę — szczególnie jeśli planujesz bardziej techniczne trasy. Amortyzacja z przodu docenia się na długich, wyboistych dniach. Z pełnym zawieszeniem już trudniej, bo z przednim amortyzatorem traci się możliwość zamontowania widelcowych sakw.

Rower szosowy da się — ale to opcja na spokojne, asfaltowe trasy z minimalnym bagażem. Wąskie opony i brak mocowań robią swoje.

Na start nie kupuj nowego roweru. Zamiast tego zainwestuj w dobre sakwy i sprawdź, czy obecny sprzęt nie wystarczy na pierwsze wypady.

Sakwy bikepackingowe: jak zbudować system bagażowy

To tutaj robi się ciekawie — i tu można przepalić dużo pieniędzy na sakwy, których potem nie używasz. Zacznę od tego, co rzeczywiście jest potrzebne.

Podsiodłówka — największa sakwa w systemie, 8–16 litrów. Tu trafiają śpiwór, karimata lub mata pompowana, zapasowe ubrania. Marki warte uwagi: Ortlieb Seat-Pack, Apidura Expedition, Revelate Designs. Ortlieb ma tę zaletę, że jest w 100% wodoodporny bez pokrowca — w deszczowych warunkach to nie jest detal.

Torba na kierownicę — 10–16 litrów, dobre miejsce na śpiwór jeśli masz mniejszą podsiodłówkę, ciepłą kurtkę, jedzenie na bieżący dzień. Lekko dostępna z siodełka bez zsiadania.

Torba ramowa — mieści się w trójkącie ramy. 3–6 litrów, idealna na zapas wody, jedzenie, narzędzia, powerbank. Waga nisko i centralnie — to dobrze dla prowadzenia roweru.

Top tube bag — mała torba na górną rurę ramy. Tu trzymam telefon, przekąski na dystans, ładowarkę. Dostęp bez zsiadania.

Na pierwsze wypady nie musisz mieć wszystkiego. Podsiodłówka + torba ramowa to już wystarczający system na weekendowy wypad z biwakiem.

Co zabrać na bikepacking: lista bez zbędnych rzeczy

Zasada numer jeden: jeśli masz wątpliwości czy coś wziąć — nie bierz. Odczujesz to po 5 godzinach jazdy z każdym zbędnym kilogramem.

Nocleg i schronienie:
Śpiwór dopasowany do temperatur (nie bierz letniego na górskie noce) + folia NRC jako ubezpieczenie. Namiot ultralight lub tarp. Mata lub nadmuchiwana podkładka do spania. Moje obecne rozwiązanie: namiot Naturehike Cloud-Up 2 (1,5 kg), który wchodzi w podsiodłówkę razem ze śpiworem.

Ubrania — zasada warstwowości, nie objętości: baza termoaktywna, polar lub softshell, kurtka przeciwdeszczowa, jedna zmiana krótka na noc w namiocie. Dwie pary skarpetek, jedna para długich spodni. Nie więcej.

Narzędzia i serwis:
Multitool, łatki, dętka zapasowa (2 szt.), pompka, szybkozłącze łańcucha. Do tego płyn do tubelessów jeśli jedziesz tubeless — wyciek opony na szlaku bez narzędzi to koszmar.

Elektronika:
Powerbank minimum 20 000 mAh — GPS żre baterię, telefon też. Słuchawka z mikrofonem do nawigacji. Ładowarka dynamo jeśli planujesz długie trasy (wróćmy do tego przy innej okazji).

Jedzenie i woda:
Filtr do wody (Sawyer Squeeze albo BeFree) ratuje przy nieznanym terenie. Kuchenka gazowa + mały garnek jeśli chcesz jeść ciepło. Na krótszych trasach — wysokoenergetyczne przekąski, dojadasz w sklepach po drodze.

Pierwsze trasy bikepackingowe w Polsce: gdzie zacząć?

Polska jest niedoceniana pod tym kątem. Mamy świetne szutry, lasy, mazurskie jeziora i górskie ścieżki — sporo do odkrycia bez wyjeżdżania za granicę.

Mazury — jeden z moich ulubionych regionów na bikepackingowy weekend. Głównie szutrowe drogi, dużo jezior gdzie można biwakować, raczej płasko — idealne na debiut z pełnymi sakwami.

Bieszczady — dla bardziej doświadczonych. Wymagający teren, ale widoki i pustka robią wrażenie. Asfaltu mało, szutrów i gruntów — dużo.

Beskidy i Sudety — szlaki Eurovelo, leśne drogi, możliwość łączenia z oficjalnymi trasami rowerowymi. Pełna infrastruktura turystyczna.

Roztocze — spokojny region, ładny teren, stosunkowo nieduże przewyższenia. Dobry kompromis między malowniczością a dostępnością.

Do planowania używam Komoot — możliwość filtrowania nawierzchni, profile wysokości i mapa offline ratuje gdy nie ma zasięgu. Strava sprawdza się do śledzenia aktywności, ale do planowania tras z bagażem Komoot wygrywa bez dyskusji.

Często zadawane pytania

Czym jest FTP i dlaczego każdy kolarz powinien je znać?

FTP (Functional Threshold Power) to maksymalna moc średnia, jaką kolarz jest w stanie utrzymać przez godzinę jazdy w stanie quasi-równowagi metabolicznej. Koncepcja ta, wprowadzona przez dr Andrew Coggana w 2003 roku i rozwinięta w kolejnych latach, stała się standardem w planowaniu treningu kolarskiego.

Wartość FTP wyrażana jest w watach (W) i reprezentuje granicę między domeną umiarkowaną a ciężką wysiłku fizycznego. Dla przykładu, jeśli Twoje FTP wynosi 250W, teoretycznie powinieneś być w stanie utrzymać tę moc przez 60 minut maksymalnego, równomiernego wysiłku. W praktyce oznacza to intensywność, przy której organizm balansuje na granicy produkcji i usuwania metabolitów zmęczenia, głównie jonów wodorowych i fosforanów nieorganicznych.

Jak dokładnie obliczyć swoje FTP? Sprawdzone metody testowania

Najpopularniejszą metodą wyznaczania FTP pozostaje test 20-minutowy, którego protokół opracowany został przez Andy’ego Coggana i obejmuje dokładną sekwencję działań. Rozpoczynasz od 20-minutowej rozgrzewki zawierającej progresywne zwiększanie intensywności oraz 3-4 krótkie sprinty po 30 sekund. Następnie wykonujesz 5-minutowy wysiłek maksymalny, który pomaga „opróżnić” zasoby beztlenowe. Po 10 minutach aktywnego odpoczynku przystępujesz do właściwego 20-minutowego testu z maksymalną mocą, jaką jesteś w stanie równomiernie utrzymać.

Wzór obliczeniowy zakłada pomnożenie średniej mocy z 20 minut przez współczynnik 0,95. Ten mnożnik kompensuje fakt, że większość kolarzy może utrzymać około 105% swojego rzeczywistego FTP przez 20 minut.

Alternatywne metody testowania obejmują:

• Test 8-minutowy – dwa maksymalne wysiłki po 8 minut z 10-minutową przerwą; FTP = średnia moc z lepszego odcinka × 0,90
• Test rampowy – stopniowe zwiększanie mocy o 20-30W co minutę do wyczerpania; FTP ≈ 72-75% maksymalnej mocy minutowej
• Analiza Critical Power – wykorzystanie maksymalnych wysiłków z różnych czasów (3, 5, 12, 20 minut) do modelowania krzywej mocy

Czy wartości FTP są realne? Współczesne badania naukowe…

Najnowsze badania weryfikują związek między FTP a fizjologicznymi markerami wydolności. Badanie Valenzuela i współpracowników z 2022 roku opublikowane w International Journal of Sports Physiology and Performance wykazało, że FTP odpowiada intensywności przy stężeniu mleczanu około 2,5-4,5 mmol/l, co jest szerszym zakresem niż wcześniej sądzono.

Sitko i współautorzy (2022) w Journal of Sports Sciences udowodnili, że FTP oszacowane testem 20-minutowym może różnić się od rzeczywistej mocy godzinnej o ±5-8% u dobrze wytrenowanych kolarzy. Różnica ta wzrasta do ±10-12% u mniej doświadczonych zawodników.

Szczególnie interesujące są wyniki badań Inglis i współpracowników (2023), które pokazały, że FTP lepiej koreluje z respiratory compensation point (RCP) niż z klasycznym progiem mleczanowym. RCP występuje przy około 77-87% VO2max u kolarzy amatorów i 85-92% u zawodowców.

…vs praktyka trenerska

Moi podopieczni wykonali setki testów FTP, i mogę zauważyć pewną prawidłowość: osoby wytrzymałe na laktat i potrafiące długo pracować powyżej progu mleczanowego uzyskują znacznie wyższe wyniki w testach rampowych aniżeli ich faktyczne możliwości. Często to widzę u osób, które wcześniej trenowały Crossfit, sporo czasu spędzały na intensywnych treningach funkcjonalnych, czy po prostu korzystały z planów treningowych w aplikacjach takich jak Zwift, Traineroad czy Rouvy bazujących na dużej objętości w okolicach progu mleczanowego.

W jednym, dość ekstremalnym przypadku, FTP z testu rampowego zostało oszacowane na 275W, a realna, możliwa do utrzymania przez godzinę i dłużej moc była na poziomie około 220W.

W takich przypadkach – gdy podejrzewasz „przeszacowanie” swojego FTP – zdecydowanie lepiej przejść pełną próbę według schematu Coggana, aniżeli polegać na rampach i gotowcach z aplikacji treningowych.

Praktyczne zastosowanie FTP w treningu

Znając swoje FTP, możesz precyzyjnie wyznaczyć siedem stref treningowych, z których każda ma określone adaptacje fizjologiczne.

• Strefa regeneracji (poniżej 55% FTP) służy aktywnej odnowie.
• Wytrzymałość tlenowa (56-75% FTP) buduje bazę aerobową i ekonomikę pedałowania.
• Tempo (76-90% FTP) rozwija wydolność tlenową przy zwiększonym wykorzystaniu glikogenu.
• Próg mleczanowy (91-105% FTP) podnosi moc progową i tolerancję na dyskomfort.
• Strefa VO2max (106-120% FTP) zwiększa pułap tlenowy.
• Moc beztlenowa (121-150% FTP) rozwija zdolności glikolityczne
• Moc nerwowo-mięśniowa (powyżej 150% FTP) poprawia rekrutację włókien szybkokurczliwych.

Monitorowanie postępów wymaga regularnego testowania FTP. Optymalną częstotliwość stanowi test co 4-6 tygodni w okresie przygotowawczym i co 8-12 tygodni w sezonie startowym. Typowy progres dla amatora to wzrost o 15-30W w pierwszym roku systematycznego treningu, 10-20W w drugim roku i 5-10W w kolejnych latach.

Realne wartości FTP w różnych grupach kolarzy:

• Początkujący: 120-180W (1,8-2,5 W/kg)
• Amatorzy średniozaawansowani: 180-250W (2,5-3,5 W/kg)
• Zaawansowani amatorzy: 250-320W (3,5-4,5 W/kg)
• Zawodnicy krajowi: 320-380W (4,5-5,5 W/kg)
• Profesjonaliści: 380-450W (5,5-6,8 W/kg)

Podsumowanie

FTP stanowi obiektywne narzędzie pozwalające monitorować postępy treningowe i precyzyjnie dozować obciążenia. Współczesne badania potwierdzają jego użyteczność, choć wskazują na pewne ograniczenia w dokładności szacowania. Regularne testy, właściwa interpretacja wyników w kontekście innych wskaźników wydolności oraz systematyczny trening w odpowiednich strefach mocy pozwolą skutecznie rozwijać formę kolarską.

💡 Pigułka wiedzy do zapamiętania:
FTP to moc, którą teoretycznie możesz utrzymać przez godzinę. Test 20-minutowy (wynik × 0,95) daje dobre przybliżenie dla większości kolarzy. Profesjonaliści osiągają 5,5-6,8 W/kg, amatorzy 2,5-4,5 W/kg. Testuj co 4-8 tygodni i oczekuj wzrostu o 5-10% w sezonie.

Źródła:

1. Valenzuela P.L., Morales J.S., Foster C., Lucia A., de la Villa P. (2022). „Is the Functional Threshold Power a Valid Surrogate of the Lactate Threshold?” International Journal of Sports Physiology and Performance, 17(6), 1029-1036.
2. Sitko S., Cirer-Sastre R., López-Laval I. (2022). „Relationship Between Functional Threshold Power and Different Lactate Threshold Markers in Cyclists.” Journal of Sports Sciences, 40(11), 1284-1291.
3. Inglis E.C., Iannetta D., Murias J.M. (2023). „The relationship between Functional Threshold Power and lactate thresholds in trained cyclists.” European Journal of Sport Science, 23(4), 478-486.
4. Allen H., Coggan A., McGregor S. (2019). „Training and Racing with a Power Meter, 3rd Edition.” VeloPress.

Czas na regenerację to klucz

Zawodowy kolarz trenuje średnio od 20 do 30 godzin tygodniowo. Ty prawdopodobnie masz na to od 6 do 10 godzin, i to nie zawsze. Różnica nie polega jednak tylko na czasie spędzonym na siodełku. Chodzi o to, co dzieje się po zejściu z roweru.

Dla zawodowca koniec treningu oznacza początek pracy nad odnową biologiczną. Leży z nogami w górze, drzemie i czeka na masaż. Jego organizm zajmuje się wyłącznie łataniem mikrourazów w mięśniach. Ty po treningu wrzucasz rower do bagażnika, biegniesz do pracy (lub do domu), stresujesz się korkami, robisz zakupy i pomagasz dzieciom w lekcjach. Twój organizm nie ma szans na pełną odbudowę, bo ciągle jest w trybie „walcz lub uciekaj”. Dokładanie do tego obciążeń zawodowca to recepta na katastrofę.

Ty jesteś swoim całym sztabem

Za plecami każdego kolarza z World Touru stoi armia ludzi. To oni zdejmują z niego wszystkie obowiązki poza pedałowaniem. Zobacz, kogo brakuje w Twoim otoczeniu:

• Soigneur (Masażysta/Opiekun) – dba o masaż, przygotowuje bidony, pierze stroje. Ty robisz to sam.
• Mechanik – myje rower, smaruje łańcuch i wymienia linki. Ty robisz to wieczorami zamiast spać.
• Dietetyk i Kucharz – liczą makroskładniki i podają gotowe posiłki. Ty jesz w biegu to, co akurat masz w lodówce.
• Dyrektor Sportowy – myśli za kolarza o taktyce i trasie. Ty sam planujesz pętlę i martwisz się o nawigację.

Każda z tych czynności zabiera Twoją energię mentalną i fizyczną. Zawodowiec zużywa ją tylko na generowanie watów.

Stres życiowy sumuje się z treningowym

Twój organizm nie rozróżnia źródeł stresu. Kłótnia z szefem, niewyspanie z powodu chorego dziecka czy niezapłacony rachunek trafiają do tego samego „wora” co ciężkie interwały. Nazywamy to obciążeniem allostatycznym.

Zawodowcy też mają stres, ale dotyczy on głównie wyników sportowych. Twój stres jest wielowymiarowy i często przewlekły. Jeśli dołożysz do tego morderczy plan treningowy, przelejesz czarę goryczy. Zamiast formy, zafundujesz sobie przewlekłe zmęczenie i spadek odporności. Twoje ciało zamiast budować mięśnie, zacznie walczyć o przetrwanie.

Dlaczego amator ma trudniej?

• Skala objętości – zawodowcy trenują nawet 30 godzin tygodniowo, amatorzy średnio 8-10 godzin. Twoje ciało nie jest gotowe na taki skok.
• Brak regeneracji – pro odpoczywa pasywnie (sen, masaż), Ty odpoczywasz aktywnie (praca, dom), co nie pozwala na pełną odbudowę.
• Samowystarczalność – musisz być swoim mechanikiem, kucharzem i kierowcą, co zabiera cenną energię, którą zawodowcy oszczędzają na jazdę.
• Kumulacja stresu – obowiązki zawodowe i rodzinne to dodatkowe obciążenie dla organizmu, które uniemożliwia realizację tak ciężkich jednostek jak u pro.
• Fizjologia – lata adaptacji sprawiły, że organizmy zawodowców inaczej znoszą ból i szybciej usuwają toksyny z mięśni.

Mit godzinnej jazdy

FTP z definicji to moc, jaką jesteś w stanie utrzymać przez godzinę. Brzmi prosto, ale rzeczywistość weryfikuje to brutalnie. Badania naukowe obalają ten mit. Większość amatorów nie jest w stanie jechać ze swoim „wyliczonym” FTP przez pełne 60 minut. Zazwyczaj „odcięcie prądu” następuje znacznie szybciej, w okolicach 35-40 minuty.

Test 20-minutowy często zakłamuje rzeczywistość. Jeśli masz silną „beztlenową” nogę, wynik testu będzie wysoki. Kiedy jednak spróbujesz utrzymać tę moc przez godzinę, Twoje mięśnie odmówią posłuszeństwa. Przez to Twoje strefy treningowe są ustawione za wysoko. Trenujesz za mocno, myśląc, że budujesz bazę. W rzeczywistości fundujesz sobie przewlekłe zmęczenie.

LT1 i LT2 to Twoje prawdziwe granice

Zamiast zgadywać, spójrz na to, co dzieje się w Twoim organizmie. Kluczem są dwa punkty zwrotne metabolizmu. Mówią one o Twojej formie więcej niż jedna liczba FTP.

Pierwszy z nich to LT1 (Próg tlenowy). To granica Twojej prawdziwej wytrzymałości. Jazda poniżej tego progu to fundament treningu. Budujesz tu naczynia włosowate i uczysz organizm spalać tłuszcz. Gdy znasz wartość LT1, wiesz dokładnie, kiedy kończy się luźna jazda, a zaczyna męcząca „szara strefa”. Bez tej wiedzy większość amatorów jeździ za mocno w dni, które powinny być lekkie.

Drugi punkt to LT2 (Próg beztlenowy). To jest Twoje faktyczne „FTP” z punktu widzenia fizjologii, a nie matematyki. Powyżej tej granicy kwas mlekowy zalewa mięśnie szybciej, niż organizm potrafi go usuwać. Trening w tym miejscu boli i ma boleć. Znajomość LT2 pozwala Ci idealnie trafić z intensywnością interwałów, zamiast strzelać na oślep.

Koniec ze śmieciowymi kilometrami

Znajomość progów zmienia Twoje podejście do planowania. Zamiast 7 stref wyznaczonych „na oko”, otrzymujesz prosty model fizjologiczny.

Dzięki niemu zyskujesz pewność:

• Wiesz, kiedy Twoja jazda jest czystą regeneracją (poniżej LT1).
• Wiesz, kiedy wchodzisz w strefę Sweet Spot i robisz to celowo (między LT1 a LT2).
• Wiesz, kiedy pracujesz nad mocą maksymalną i VO2max (powyżej LT2).

Taka precyzja eliminuje największy grzech amatora: trenowanie „za mocno w dni lekkie i za lekko w dni ciężkie”. Unikasz pustych przebiegów. One zabierają czas, a nie dają efektów.

Dlaczego musisz znać swój próg mleczanowy w pigułce

Testy FTP z 20 minut często zawyżają Twoje możliwości, a utrzymanie tej mocy przez godzinę jest dla amatora niemal niemożliwe. Prawdziwą jakość treningu gwarantuje znajomość progów LT1 i LT2. LT1 wyznacza bezpieczną granicę dla budowania bazy tlenowej. Chroni Cię to przed zajeżdżaniem się na luźnych treningach. LT2 precyzyjnie określa moment, w którym zaczyna się walka o przetrwanie mięśni. Opierając się na tych wskaźnikach, trenujesz zgodnie ze swoją fizjologią, a nie matematycznym szacunkiem.

Źródło naukowe:
Badanie analizujące relację między FTP a rzeczywistą mocą godzinną:
https://www.jsc-journal.com/index.php/JSC/article/view/964/845

Znikające profile mogą świadczyć o dużej skali problemu

Nie znajdziemy już profilu sklepu Rowerowy.com ani na Facebooku, a profil na platformie TrustedShops (wysokimi ocenami na której sklep się chwalił jeszcze do niedawna) wygląda na założony na nowo przez wkurzonych klientów (średnia ocena 1.0). Dodatkowo profil anglojęzycznego sklepu firmy (26Bikes.com) na tej platformie również jest pełny negatywnych opinii (ocena 1.6).

W większości przypadków, taka sytuacja zwiastuje rychłą upadłość sklepu i niewielkie szanse na zwrot pieniędzy. Czy tak będzie i w przypadku rowerowego? Zapewne okaże się w najbliższych tygodniach. Pewną szansą dla sklepu mogą być jeszcze jego stany magazynowe.

Przeglądając asortyment można zobaczyć, że sklep ma jeszcze całkiem sporo towaru „na półkach”, dostępnego od ręki. W takiej sytuacji sprzedaż może go nieco podźwignąć. Tylko jak kupić od nich coś, nie ryzykując utraty pieniędzy?

Zakupy za pobraniem lub za pomocą karty kredytowej mogą być rozwiązaniem

Rowerowy.com nadal pozwala zamawiać towary za pobraniem oraz płacąc za pomocą karty. Obie opcje są stosunkowo bezpieczne dla klienta. Trudno mi sobie wyobrazić, by sklep z 20 letnią historią wysłał cegłę za pobraniem, więc płacąc za towar najpewniej otrzymamy produkty zamówione.

Druga opcja – płatność za pomocą karty kredytowej lub debetowej – pozwala skorzystać z opcji „chargeback” w przypadku, w którym nie otrzymamy zamówionego towaru. Zarówno karty wydane przez Visę jak i Mastercard pozwalają na wykonanie takiej operacji.

Skąd problemy branży rowerowej?

Branża rowerowa przeżyła prawdziwą bańkę w okresie około-covidowym. W 2020 i 21 roku rowery sprzedawały się jak świeże bułeczki, firmy zwiększyły nakłady inwestycyjne a przy tym wszyscy starali się windować marże. Na rynek weszły mocniej fundusze inwestycyjne, inwestując w producentów i dystrybutorów. Wszystko kręciło się dobrze jeszcze w 2022 roku, ale w 23 pojawiło się załamanie. Rowery przestały się sprzedawać, a sklepy i producenci mieli problem z nadprodukcją. Obecnie wiele sklepów sprzedaje towary poniżej cen zakupu tylko po to, by utrzymać płynność finansową. Ci, którym się to nie udaje – upadają. To czy dokładnie ten sam scenariusz wydarzył się w przypadku rowerowego.com wiedzą już pewnie tylko właściciele i zarząd.